چنين اسلام شناسى بطور قطع اين نتيجه را در بر خواهد داشت كه اولا آورندهء آن با كمال خلوص و صميميت ، از همهء امتيازات دنيوى كه در آن روز اشراف و اعيان شبه جزيرهء عربستان در اختيارش مىگذاشتند ، صرف نظر كرده است و با كمال اعتقاد و ايمان جزمى جان خود و نزديكانش را در حدود هشتاد بار در جنگ و دفاع به مرز زندگى و مرگ كشيده است . ثانيا محتواى مكتبى كه آورده ، ساده و خردمندانه و بىپيچ و خم و بىمعما است . اين مكتب داراى اصولى فطرى ، تكاليفى ساده و سازگار با قدرت آدمى و شكوفا كنندهء دو بعد مادى و معنوى انسان است . با اين دو موضوع بوده است كه مادامى كه گردانندگان اسلام با عرضهء متن آن ، با جوامع بشرى روياروى قرار مىگرفتند ، موفق به گسترش دادن اسلام بودند . هدف كلى از جهاد و قتال فى سبيل اللَّه با نظر به آياتى فراوان در قرآن مجيد ، هيچ ترديدى نيست كه جهاد در اسلام براى بدست آوردن مال و گسترش سرزمين و اثبات برترى نژاد و سلطه جوئى و تحصيل وسايل خودكامگى نيست . در اغلب آيات جهاد و قتال كلمهء فى سبيل اللَّه ( 1 ) وجود دارد . اين كلمه در فارسى به معناى راه خدا است . خداوندى كه حتى ذبح يك جاندار ناچيز را بدون نام او براى خوردن گوشتش ، تحريم مىكند و سفر براى شكار بعنوان تفريح و لهو و لعب را معصيت ميداند خداوندى كه كشتن بدون علت يك انسان را كه منحصر در قتل نفس و افساد در روى زمين است ، مانند كشتن همهء انسانها گوشزد مىكند . خداوندى كه خطر

--> ( 1 ) در تفسير خطبهء بيست و چهارم ، در شرح جملهء « و امضوا فى الذى نهجه لكم » توضيحى در مفهوم سبيل و صراط بيان شده و گروه بندى آيات را در بارهء سبيل و صراط متذكر شده‌ايم . بعضى از گروه‌ها كه در آن مبحث تذكر داده شده است در اين مبحث هم مورد توجه قرار گرفته است . از مطالعه كنندهء محترم تقاضا مىشود ، براى تكميل مطالعه هر دو مبحث را مورد بررسى قرار بدهند .